İlgili: Aynı mantık hazır satılan ürünlerde de geçerli: hazır cihaz mı, reçeteli uygulama mı? Çevrim içi alışverişte nelere dikkat edilmesi gerektiğini internetteki ucuz cihazlar uyarı sayfasında yazdım.
Kısa cevap
Bir işitme cihazı, kutusundan çıktığı hâliyle "işitme cihazı" değildir; kime uygulanacaksa ona göre programlanmış bir cihazdır. Bu yüzden başkasının kullandığı bir cihazı almak, başkasının numaralı gözlüğünü takmaya benzer. Aşağıda bunun neden böyle olduğunu dört başlıkta anlattık.
1. Ayar kişiye özeldir
Cihazın kazancı, işitme kaybınızın hangi frekansta ne kadar olduğuna göre belirlenir. Bir kişide kayıp tiz seslerde yoğunlaşmışken, bir başkasında bas frekanslar da düşük olabilir. Ayar, uluslararası reçete formülleriyle (yetişkinde NAL-NL3, çocukta DSL v5) hesaplanır ve kulakta gerçek ölçümle doğrulanır.
Yani doğru ayar, cihazın markasından ya da fiyatından değil, sizin odyogramınızdan çıkar. Başkasının odyogramına göre yapılmış bir ayar sizde ya yetersiz kalır ya da gereğinden yüksek olur. İkincisi sadece rahatsız edici değildir; gereksiz yüksek çıkış işitme sağlığı açısından da istenmez.
2. Donanımın kendisi kayba göre seçilir
Aynı model cihaz farklı güç seviyelerinde üretilir. Hoparlör (receiver) gücü, kaybın derecesine göre seçilir; ileri kayıp için üretilmiş bir hoparlör hafif kayıplı bir kulakta gereksiz güçlü, tersi durumda ise yetersiz kalır. Kulaklık ucu (dome) ya da kalıbın ölçüsü de kulak kanalının kendi anatomisine göre belirlenir.
| Parça | Neye göre seçilir | Devredilebilir mi? |
|---|---|---|
| Hoparlör (receiver) gücü | Kaybın derecesi | Hayır, değiştirilmesi gerekir |
| Kulak kalıbı | Kulak kanalının ölçüsü | Hayır, kişiye özel üretilir |
| Dome / uç | Kanal genişliği ve havalandırma ihtiyacı | Hayır, hijyen nedeniyle de değiştirilir |
| Program ayarları | Odyogram + yaşam tarzı | Sıfırlanıp yeniden yapılması gerekir |
3. Garanti, servis ve kayıt zinciri kopar
Üretici garantisi cihazın ilk satışına ve kaydına bağlıdır; el değiştirdiğinde bu hak kendiliğinden yeni kişiye geçmez. Cihazın hangi tarihte satıldığı, hangi serviste ne yapıldığı bilinmiyorsa, arıza çıktığında ne garanti kapsamı ne de servis geçmişi izlenebilir. Garantinin genel çerçevesi için: işitme cihazı garanti süreleri.
Ayrıca işitme cihazları tıbbi cihazdır ve satışı ile uyarlaması, ilgili mevzuat gereği yetkilendirilmiş işitme cihazı merkezlerinde yapılır. Kişiler arasında el değiştiren cihazlarda bu zincir de kopar.
4. SGK tarafında karşılığı yoktur
SGK katkısı, anlaşmalı merkezden usulüne uygun temin edilen cihaz için işler. İkinci el bir cihaz bu sürecin dışındadır; provizyon açılmaz, katkı ödenmez. Üstelik ikinci el cihaz kullanmak, kendi yenileme hakkınızı da düzgün kullanmanızı engelleyebilir. SGK tarafı için: SGK katkı payı ve hasta farkı.
Hijyen
Cihazın kulak kanalına giren parçaları — kalıp, uç, hortum, filtre — kişiye özeldir ve kulak akıntısı, kir ve cilt teması nedeniyle devredilmez. Bir cihaz el değiştirecekse bu parçaların tamamının yenilenmesi gerekir.
Bütçe endişesi varsa
İkinci el fikrinin arkasında çoğu zaman fiyat kaygısı vardır ve bu anlaşılır bir kaygıdır. Bu durumda daha sağlıklı üç yol var:
- SGK katkısını doğru kullanmak. Katkı payı ve hasta farkının nasıl hesaplandığını önceden bilmek, beklentiyi netleştirir.
- Giriş seviyesi modelleri denemek. Aynı markaların temel serileri, doğru ayarlandığında günlük konuşma için beklenenin üzerinde sonuç verebilir.
- Deneme sürecini kullanmak. Merkezimizde satın aldığınız cihaz için 14 gün evde deneme (yetkili bayisi olduğumuz markaların hazır cihazlarında) yaklaşımı uygulanır; cihazı kendi ortamınızda denemek en pratik yoldur.
Kullanmadığınız eski bir cihazınız varsa da atmayın: elden çıkarmak yerine Kavaklıdere'deki Uzmanlar Çankaya İşitme Cihazları'na getirip kontrol ettirmek çoğu zaman daha mantıklıdır — pek çok arıza filtre, hortum ya da temizlik kaynaklıdır. Bakım tarafı için tamir ve bakım sayfasına bakabilirsiniz.
Elinizde ikinci el bir Widex, Signia ya da ReSound cihaz varsa: Cihazı merkeze getirip önce durumunu birlikte inceleyebiliriz. Size göre yeniden programlanıp programlanamayacağı, üreticinin yazılımının o modeli desteklemesine ve cihazın teknik durumuna bağlıdır; programlanabilse bile hoparlör gücü, uç ve kalıp sizin kaybınıza ve kulağınıza göre yeniden seçilir. Üretici garantisi ilk satışın kaydına ve teslim belgesine bağlıdır; cihaz el değiştirdiğinde kendiliğinden size geçmez. Şarjlı modellerde batarya kapasitesi yıllar içinde azaldığı için bataryanın yaşına da bakılır. Bu markaların cihazlarında merkezde yapılan bakım ve ayar işlerini Widex, Signia ve ReSound sayfalarında anlattık.
Kaynaklar: Tıbbi Cihaz Satış, Reklam ve Tanıtım Yönetmeliği (satış ve uyarlamanın yetkili merkezlerde yapılması) · 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Garanti Belgesi Yönetmeliği · Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği · NAL-NL3 ve DSL v5 reçete formüllerine ilişkin odyoloji kaynakları.
