Koklear implant SGK kriterleri: SUT ne diyor, kim karar veriyor?

Neden bu sayfa var?

Merkezimize gelen ailelerin sorduğu sorulardan biri şu: "Cihazdan fayda görmüyoruz, implant için devlet ne istiyor?" Bu sorunun cevabı bizim uygulamamızda değil, Sosyal Güvenlik Kurumu'nun Sağlık Uygulama Tebliği'nde (SUT) yazılıdır. Aşağıda o metnin koklear implantla ilgili bölümünü, hasta ve yakınının anlayacağı dille özetledik; her başlığın altında hangi maddeye dayandığını da belirttik. İşitme cihazı tarafındaki genel sorular için sık sorulan sorular sayfası daha pratik bir başlangıç olur.

Önemli bir sınırı en baştan söyleyelim: koklear implant adaylığı kararını hastanedeki koklear implant ekibi ve sağlık kurulu verir. İşitme cihazı merkezleri bu değerlendirmeyi yapamaz, hastayı belirli bir hastaneye veya hekime yönlendiremez. Bizim rolümüz, süreç öncesindeki işitme cihazı uygulaması ve bu uygulamanın doğru yapıldığının ölçümle gösterilmesidir.

Kural nerede yazıyor?

Koklear implantın geri ödeme koşulları SUT'un 3.3.36.B — Koklear İmplant başlığı altında düzenlenmiştir. Tebliğ ve eki listeler yıl içinde Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklik tebliğleriyle güncellenir; bu nedenle aşağıdaki maddeleri "bugünkü çerçeve" olarak okuyun ve başvuru öncesinde güncel metne bakın. Sayfanın sonundaki kaynaklar bölümünde Tebliğ'in tam metnine doğrudan bağlantı verdik.

Temel koşullar

• İşitme kaybının derecesi ve tipi: iki kulakta ileri-çok ileri derecede sensörinöral işitme kaybı.
• Cihazdan fayda görmeme: en az 3 ay süreyle çift kulaktan işitme cihazı kullanıldığı ve yeterli fayda sağlanmadığı sağlık kurulu raporunda belirtilmelidir.
• Görüntüleme: elektrodun yerleşebileceği kadar iç kulak gelişimi ve koklear sinirin varlığı, yüksek çözünürlüklü tomografi ve/veya manyetik rezonans raporuyla gösterilmelidir.
• Rapor: üçüncü basamak resmî sağlık kurumunda (üniversite, eğitim-araştırma, şehir hastanesi) 3 KBB uzmanı tarafından düzenlenir; ekinde aynı kurumda görevli 1 odyoloğun odyolojik değerlendirmesi ve 1 psikolog veya 1 dil ve konuşma terapistinin değerlendirmesi yer alır.
• Dil gelişimi ölçütü: alıcı ve/veya ifade edici dil yaşı ile kronolojik yaş arasındaki farkın 4 yıldan az olması ya da post-lingual (konuşmayı öğrendikten sonra oluşan) işitme kaybı bulunması gibi ölçütlerden en az birinin raporla belgelenmesi aranır.

Yaş sınırı ve çocuklar

Tebliğ, koklear implantın 12 ayın altındaki hastalara uygulanması hâlinde bedelinin Kurumca karşılanmayacağını açıkça belirtir. Çift taraflı (bilateral) uygulamanın karşılandığı gruplardan biri ise implantasyon kriterlerini karşılayan 12-48 ay arası çocuklardır; bu tercih, dil gelişiminin ilk yıllarındaki kritik dönemle ilgilidir. Yetişkinler için tanımlanmış bir üst yaş sınırı yoktur; belirleyici olan odyolojik ve tıbbi ölçütlerdir.

Bebeklerde süreç tarama ile başlar. Yenidoğan işitme taramasından kalan bir bebekte izlenen basamakları ABR testinden kaldı rehberimizde, cihazla izlenen bir adaylık sürecinin gerçek akışını ise anonim pediatrik vaka sayfamızda bulabilirsiniz.

Çift taraflı (bilateral) implant hangi durumlarda?

Eş zamanlı veya ardışık bilateral uygulamanın karşılandığı durumlar Tebliğ'de sayılmıştır. Kriterlerin sağlık kurulu raporunda belirtilmesi koşuluyla şu gruplar tanımlanmıştır:

• İmplantasyon kriterlerini karşılayan 12-48 ay arası çocuklar,
• Yaş sınırı aranmaksızın, post-lingual dönemde gelişen menenjit sonrası, odyolojik kriterleri taşıyan ileri derecede sensörinöral işitme kayıpları,
• 48 ayın üzerindeki hastalarda (48 aylık olanlar hariç) ileri derecede sensörinöral işitme kaybına eşlik eden bilateral körlük.

Bu üç grubun dışında kalan hastalarda tek taraflı uygulama söz konusudur. İki kulağın birlikte duymasının neden önemli olduğunu tek kulak mı çift kulak mı sayfasında işitme cihazı tarafından anlattık.

Menenjit ve işitsel nöropati: iki özel durum

Menenjit sonrası oluşan işitme kayıplarında, implantasyon kriterlerine uygunluk şartıyla, 3 aylık binaural cihaz kullanımından fayda görmeme kuralı aranmayabilir. Bunun tıbbi nedeni, menenjit sonrasında kokleada kemikleşme (ossifikasyon) gelişebilmesi ve beklemenin cerrahiyi zorlaştırabilmesidir.

İşitsel nöropati tanısı alan olgularda ise en az 6 ay süreyle işitme rehabilitasyonu ve eğitiminden fayda görülmediğinin odyolojik değerlendirme ve sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi aranır.

Konuşma işlemcisi yenileme

İmplantın dışta taşınan parçası olan konuşma işlemcisi, kural olarak 7 yıldan önce yenilenmez. Üretici firmanın teknik raporu ile birlikte üçüncü basamak resmî sağlık kurumunda 3 KBB uzmanınca düzenlenen sağlık kurulu raporu, bu sürenin istisnalarının değerlendirildiği yoldur. Kurum katkısından sonra kalan fark, seçilen modele göre değişir.

Bu noktada sık sorulan bir soruyu da netleştirelim: merkezimiz koklear implant satışı, ameliyatı veya konuşma işlemcisi işlemleri yapmaz. İmplant süreci baştan sona hastane ve implant firması üzerinden yürür.

İşitme cihazı tarafındaki hakkınız ayrı işler

Koklear implant süreci ile işitme cihazı geri ödemesi farklı başlıklardır. İşitme cihazında SGK katkısı, hasta grubuna göre değişen sabit tutarlar üzerinden ve rapor + reçete ile anlaşmalı merkezden sağlanır; güncel tutarları ve süreci SGK işitme cihazı bedelleri sayfamızda topladık. Cihaz denemesi implant değerlendirmesinin de ön basamağı olduğu için, bu aşamanın doğru yapılması iki süreç açısından da belirleyicidir.

Merkezimizin sınırı

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Merkezimiz tanı amaçlı odyometri yapmaz, rapor düzenlemez, koklear implant adaylığına karar veremez ve hastayı belirli bir hastaneye ya da hekime yönlendiremez. Hangi sağlık kuruluşuna başvuracağınıza siz karar verirsiniz. Bizim yaptığımız iş, işitme cihazı uygulaması ve bu uygulamanın kulakta ölçümle doğrulanmasıdır; implant süreci başladığında da cihaz tarafındaki soruları yanıtlamaya devam ederiz.

Kapsam sorusunun hemen ardından gelen soru genelde şudur: dış işlemci kulak arkasına mı takılacak, tek parça mıknatıslı model mi olacak? Bu seçim implant merkezinin işidir; iki gövde tipinin artılarını ve eksilerini koklear implant işlemcisi nasıl seçilir sayfasında marka adı vermeden derledik.