“Güçlü cihaz” ne demek, ne zaman gerekir?
İşitme cihazlarının tamamı aynı kazancı veremez. Kaybın derecesi arttıkça cihazın kulağa verebileceği en yüksek ses basıncı (MPO) ve kazanç ihtiyacı da artar; belirli bir noktadan sonra standart bir cihaz o ihtiyacı karşılayamaz. Sektörde bu üst güç sınıfına Super Power (SP) ve daha üstüne Ultra Power (UP) denir.
Kaba çerçeve şu: saf ses ortalaması 61-80 dB aralığı ileri derece, 81 dB ve üzeri çok ileri derece sayılır. İleri derecede güç sınıfı cihaz çoğu zaman gerekir; çok ileri derecede neredeyse zorunludur. Ama karar yalnız ortalamaya bakılarak verilmez — eğrinin şekli, konuşmayı ayırt etme puanı ve kalan işitmenin hangi frekanslarda olduğu da hesaba girer.
Merkezimizde uyguladığımız sekiz markanın hepsinde bir güç serisi bulunuyor. Marka farkından önce bakılması gereken şey, cihazın o kulağın ihtiyacı olan kazancı gerçekten üretip üretemediğidir.
SP ile UP arasındaki fark
İkisi de kulak arkası (BTE) gövdededir ve dışarıdan benzer görünür; fark elektroniktedir.
Super Power (SP)
İleri dereceye ve çok ileri derecenin alt bandına yönelik. Genellikle 675 pil kullanır, güçlü bir hoparlöre ve yüksek MPO değerine sahiptir. Kullanıcıların çoğunda gereken sınıf budur.
Ultra Power (UP)
Çok ileri ve derin kayıplar için. SP’ye göre daha yüksek kazanç ve çıkış verir; gövde biraz daha büyüktür ve pil tüketimi artar. Kalan işitmenin çok az olduğu kulaklarda tercih edilir.
Neden kulak içi (ITE/CIC) olmuyor?
Kulak içi bir cihazda mikrofon ile hoparlör birbirine çok yakındır; bu güç seviyesinde ses kaçağı kaçınılmaz hâle gelir ve cihaz sürekli ıslık çalar. Ayrıca o kadar büyük hoparlör ve pil kanal içine sığmaz. Bu yüzden güç sınıfı cihazlar kulak arkası gövdede üretilir.
Kulak kalıbı burada tercih değil, zorunluluk
Standart kayıplarda hazır dom ucu çoğu zaman yeterli olur. Güç sınıfında ise durum değişir: kazanç yükseldikçe kaçan sesin mikrofona dönme ihtimali artar, yani sızdırmazlık cihazın çalışabilmesinin şartı hâline gelir.
Bu yüzden ileri kayıpta kişiye özel kulak kalıbı yapılır; kalıbın malzemesi, kanal derinliği ve havalandırma deliğinin (vent) çapı ayrı ayrı kararlaştırılır. Vent büyürse tıkanma hissi azalır ama ıslık riski artar — bu denge her kulakta ayrı kurulur. Kalıbın nasıl alındığını kulak kalıbı yapımı sayfasında anlattım; ıslık sorununun kaynaklarını ise ıslık sesi sayfasında.
Pil ve şarj tarafı
Güç sınıfı cihazların çoğu 675 pil kullanır — piller içinde en büyüğü ve en yüksek kapasiteli olanı. Sebebi basit: yüksek kazanç daha çok akım çeker. Bu pilin ömrünü ve saklama koşullarını 675 pil rehberinde yazdım.
Şarjlı seçenekler de var ama bu segmentte iki şeye dikkat etmek gerekiyor: günlük kullanım süresi standart cihazlara göre kısalabilir, ve elektriksiz kalınan durumlarda yedek pil taşıma esnekliği olmaz. Karar verirken şarjlı ve pilli karşılaştırmasına bakmakta fayda var.
Doğrulama bu segmentte daha da kritik
Yazılımın ekranında görünen kazanç, kulak kanalında oluşan gerçek ses basıncı değildir. Standart kayıplarda bu fark tolere edilebilir; güç sınıfında edilemez — çünkü hem hedeflenen değerler yüksektir hem de aşırı kazanç kalan işitmeyi zorlayabilir.
Merkezimizde bu yüzden gerçek kulak ölçümü (Interacoustics Callisto) her cihazda standart prosedürdür ve ölçüm çıktısı istendiğinde danışanla paylaşılır. Yöntemin ayrıntısı REM rehberinde.
Cihazın yetmediği eşik — ve sonrası
Güç sınıfı cihazlar geniş bir aralığı karşılar ama sınırsız değildir. Kalan işitme çok azaldığında ya da konuşmayı ayırt etme puanı düştüğünde, kazancı artırmak sesi yükseltir ama anlamayı artırmaz. Bu noktada değerlendirilmesi gereken başka yollar var:
Koklear implant kriterlerini ve SGK tarafını SUT kriterleri sayfasında, cihazla implant arasındaki kararı karar rehberinde yazdım. İletim tipi kayıplarda ve tek taraflı sağırlıkta ise kemik iletimli çözümler gündeme gelir — BAHA rehberi.
Bu kararların hiçbiri merkezde verilmez. İmplant adaylığı hastane odyoloji birimlerinde ve KBB kurulunda değerlendirilir; bizim işimiz mevcut cihazın gerçekten yeterli ayarlanıp ayarlanmadığını ölçmek ve durumu size açıkça anlatmaktır.
Merkezde ne yapıyoruz, ne yapmıyoruz
Yapıyoruz: elinizdeki güç sınıfı cihazın ayarını gözden geçirmek, kulak kalıbını yenilemek, gerçek kulak ölçümüyle doğrulamak, ıslık ve tıkanma sorunlarını çözmek, sekiz markanın güç serilerinde uygulama ve bakım. Yapmıyoruz: tanısal işitme testi, rapor veya reçete düzenleme. Bunlar için devlet, tıp fakültesi veya vakıf üniversite hastanelerine yönlendiriyoruz. SGK katkısı ve fark hesabı için katkı hesaplayıcı sayfası var.
