İlk görüşme
Selma Hanım, 67 yaşında. Bahçelievler'de oturuyor. 38 yıl boyunca sınıf öğretmenliği yapmış, 6 yıl önce emekli olmuş. Eşi Hüseyin Bey emekli mühendis. Üç torunu var — biri Almanya'da, ikisi Ankara'da.
Klinikte ilk gördüğümde dikkat çeken şuydu: konuşurken kafasını hep eşinin tarafına çeviriyordu. Sağ kulağını uzatıyordu. Ben sorduğumda 'Bir ses geldi sandım, eşim bana mı söylüyor diye baktım' dedi. Eşi Hüseyin Bey hemen ekledi: 'Tam dört yıldır böyle. Televizyonun sesi alabildiğine açık. Telefon konuşmalarında efendim diye soruyor sürekli.'
Selma Hanım itiraz etti: 'Hüseyin Bey, abartma şimdi. Ben duyuyorum, sadece bazen kalabalıkta zorlanıyorum.' Bu çok klasik bir tablo aslında. İşitme kaybı yavaş yavaş geldiği için kişi farkına varmıyor — yıllar içinde beyin uyum sağlıyor, kişi 'ben duyuyorum' diye algılıyor. Ama gerçek şu: işitme kaybının kendisi sessiz bir şekilde ilerliyor.
Odyometriye geçtik. 250-500 Hz aralığında neredeyse normal. Ama 2000 Hz'den itibaren keskin düşüş — sağda 55 dB, solda 60 dB. 4000 ve 6000 Hz'de sağda 70, solda 75 dB. Klasik presbiakuzi tablosu. Yüksek frekanslarda ileri kayıp, alçak frekanslarda korunmuş işitme. Konuşma odyometrisi çok daha çarpıcıydı: gürültülü ortamda WRS sağda %44, solda %38. Yani kalabalık bir restoranda Selma Hanım söylenen sözcüklerin yarısından azını anlıyor.
Bu noktada Selma Hanım dedi ki: 'Yani ben gerçekten az duyuyorum demek?' Bu cümleyi unutmadım çünkü 4 yıllık inkârın bir saatte sonlandığını gösterdi.
Klinik yorumum
Cihaz seçiminde önceliğimiz şuydu: Selma Hanım emeklilik hayatını aktif yaşıyor — torunlarıyla zaman geçiriyor, eski meslektaşlarıyla buluşuyor, alışverişe çıkıyor. Premium AI cihaz ihtiyacı yok — orta segment yeterli. Ama gürültülü ortam performansı önemli. Phonak Audéo Lumity 50'yi seçtik. Hem fiyat-performans dengeli, hem AutoSense OS 5.0 gürültülü ortamı otomatik tanıyor.
İlk fitting'de NAL-NL3 reçete uygulandı. Sonra REM yaptık. İlginç bir şey çıktı: yazılım hedefi 2000 Hz'de 38 dB kazanç gösteriyordu, ama Audioscan Verifit'te ölçüm 28 dB çıktı. 10 dB sapma var yani. Selma Hanım'ın kulak kanalı anatomisinden kaynaklı bir rezonans kaybı. Düzelttik, hedeflere oturduk.
İlk bir hafta zor geçti. Selma Hanım dedi ki: 'Çatallı kaşıklı sesi bu kadar yüksek miydi gerçekten?' Bu çok normal bir tepki. 4 yıldır beyin yüksek frekanslar olmadan yaşamaya alışmıştı. Ses katalogu değişti birden. Aynı zamanda kendi sesini de farklı duydu — Own Voice issue. Programlamada kendi ses kompresyonunu biraz yumuşattık.
Sonuç ve sonrası
3 ay sonra kontrol odyometriye geldi. Aided WRS sessizde sağda %92, solda %88. Gürültülü ortamda %72, %68. Yani neredeyse iki kat fayda. Subjektif olarak şunu söyledi: 'Torunumun anneanne dediğini ilk kez net duydum. 4 yaşında bir çocuğun sesi neymiş, hatırladım.'
İkinci aşamada Phonak myPhonak uygulamasını kurduk telefonuna. Kahvehane programı, restoran programı, televizyon Bluetooth bağlantısı. Hüseyin Bey 'Televizyonun sesini benim normal seviyemde dinleyebiliyoruz artık, bu en büyük rahatlık' dedi.
Selma Hanım'ın deneyimi tipik bir vaka aslında. 4 yıl gecikme — Türkiye ortalaması bu zaten, 7-10 yıl olduğu söyleniyor. Erken gelseydi belki orta segment cihaz daha az gerekecekti. Ama önemli olan şu: geldi, çözüldü. Beyin işitsel korteks plastisitesi sayesinde 4 yıllık aradan sonra bile cihaza adapte oldu. Olay budur işte — geç olsun ama olsun.