Son 2 yılda 'AI işitme cihazı' kavramı her köşeden çıkıyor. Phonak Sphere DEEPSONIC, Oticon Intent DNN 2.0, Signia AX'ın IX'e geçişi... Hep 'yapay zekâ destekli' diye pazarlanıyor. Bu kelime gerçekten teknolojik bir devrim mi, yoksa pazarlama jargonu mu?
Doğrusu, hem öyle hem değil. Açıklayayım.
Eski jenerasyon cihazlar (5-10 yıl önce) klasik DSP — Digital Signal Processing — algoritmaları kullanıyordu. Yani önceden tanımlanmış matematik kuralları. 'Eğer 4000 Hz'de 70 dB üstü ses gelirse, 5 dB azalt' gibi sabit kurallar. Bu kurallar 1980'lerden beri evrim geçiriyordu, 2020'lerde tıkandı.
Yeni jenerasyon cihazlarda (Phonak Sphere, Oticon Intent örneklerinde belirgin) durum farklı: cihaz içinde minik bir Deep Neural Network çalışıyor. Bu DNN, 12 milyon ses örneğiyle eğitilmiş — konuşma, gürültü, müzik, çatallı kaşıklı sesleri, vs. Cihaz gerçek zamanlı olarak ses sinyalini analiz ediyor, 'bu konuşma mı, gürültü mü?' kararı veriyor, ona göre işliyor. Bu gerçek bir AI uygulaması.
Pratikte fark yaratıyor mu? Evet, bazı senaryolarda büyük fark. Şu örneği vereyim: bir kafede oturuyorsunuz, etrafta 8 masa, uzakta müzik, yakında çatallı kaşıklı sesleri. Klasik DSP cihaz 'gürültü' diye genel olarak bastırır — ama konuşmayı da kısmen bastırır. AI çipi 'işte tam karşımdaki kişi konuşuyor, ona odaklan, gerisini düşür' diye çalışır.
HearAdvisor'ın bağımsız test verilerine göre Phonak Sphere'ın 'Sphere Mode'u açıkken konuşmayı anlama skoru sessiz ortama göre +%15-18 daha iyi (gürültülü kafe simülasyonunda). Klasik premium cihaz +%3-5 sağlıyor. Yani fark ölçülebilir.
Ama burada şuna dikkat: AI çipi her hastaya gerekli değil. Hayatınız sessiz bir ortamda geçiyorsa (evde TV izleyen 75 yaşında bir hasta gibi) AI özelliği 'overkill' olur. Fiyatı 30-40.000 TL daha pahalı, batarya tüketimi daha yüksek. Bu hasta için orta segment cihaz daha mantıklı.
AI çipi kim için gerekli? Aktif iş hayatı olanlar — toplantı, müşteri görüşmesi, kalabalık ortam. Restoran kafe sevenler. Online toplantı yapanlar. Sosyal aktiviteleri yoğun olanlar. Yani 'gürültülü ortamda konuşma' performansının kritik olduğu profil.
Bizim merkezde kararı nasıl veriyoruz? Hasta görüşmesinde 'ne tür ortamlarda işitme cihazı kullanacaksınız' sorusunu soruyoruz, gün içi ortam çeşitliliğini puanlıyoruz. Sonuç 5/10'un üstündeyse AI cihaz öneriyoruz, altındaysa orta segment cihaz daha yeterli.
Pazarlama tarafında bir not: 'AI' kelimesi son 2 yılda her cihaz için kullanılıyor. Hatta basit DSP cihazlarda bile 'akıllı işleme' deniliyor. Müşteri olarak şunu sorgulayın: cihaz içinde gerçekten bir Neural Network çalışıyor mu, yoksa klasik DSP mi? DEEPSONIC, Polaris R DNN 2.0 gibi spesifik çip isimleri AI olduğunun göstergesi. 'Akıllı algoritma' gibi belirsiz ifadeler çoğu zaman pazarlama jargonu.
Sonuç: AI işitme cihazları gerçek bir teknolojik atılım. Ama her hastaya değil, doğru hastaya gerekli. Bizim işimiz o doğru hastayı belirlemek. Sadece pazarlama trendine kapılarak satmak değil.